سامي يوسف؛ پديده جديد موسيقي در کشورهاي اسلامي(part 1)

آهنگهاي دلنشين يک جوان خوش سيما
طبيعي است که اول، عربها کشفش کردند. به هر حال، بيشتر ترانههاي او به اين زبان است به همين دليل هم موج پديدهاي به نام سامي يوسف، اين قدر دير به ايران رسيد. از چند ماه پيش، کساني که شبکههاي عرب زبان را دنبال ميکردند، از آهنگهاي دلنشين يک جوان خوش سيما ميگفتند که در اين شبکهها زياد پخش ميشود و نشان ميدهد کار اين جوان در کشورهاي عربي گرفته است؛ خوانندهاي که متن ترانههايش درباره پيامبر اسلام(ص) است و از زيباييهاي تعاليم اسلامي حرف ميزند، اما اين بار نه به شيوههاي قديمي مثل تواشيح يا دستگاههاي موسيقي سنتي عربي سامي يوسف يک فرم امروزي را براي حرفهايش انتخاب کرده موسيقي تلفيقي و آميختن سازهاي شرقي و سازهاي الکترونيکي در قالب موسيقي پاپ. همان چيزي که زبان امروز دنياي موسيقي است و اين جادوي زبان مشترک، ناگهان عمل کرد و موج ترانههاي يوسف در ميان جوانهاي مسلمان، غوغايي به پا کرد. جوانهايي که دوست داشتند سرشان را بالا بگيرند و به دين و پيامبرشان افتخار کنند، اما راهش را پيدا نميکردند. سامي يوسف به نمايندگي از همه اين جوانها موسيقياش را شروع کرد. حالا بعداز چند ماه، وقتي که آلبومهاي او مدتها در صدر پرفروشهاي بازار موسيقي مصر و ترکيه بود و مسلمانان اروپا سي دي آهنگهايش را دست به دست ميچرخاندند، موج به ما رسيده است فرزاد حسني در کولهپيشتياش راه را باز کرد و ديگر روزي نيست که در تلويزيون و راديو آهنگهاي سامي يوسف را نشنويم. آهنگهاي او زيبا و آرامش بخشاند و متنهاي خوبي دارند. اما راز موفقيت کارهاي يوسف در هيچ کدام از اينها نيست. او بعد از مدتها موفق شده اصول اسلامي و ويژگيهاي پيامبرش را درست و بيواسطه عرضه کند. در قالب موسيقي پاپ و با تمام ويژگيهاي اين بازار و همين شيوه ارائه متفاوت اوست که باعث شده کارش ديده شود و مورد توجّه قرار بگيرد. سامي يوسف تبليغ سالم و حرفهاي اسلام را در دنياي امروز آغاز کرده. چه کساني راه را ادامه خواهند داد؟
ستارهاي متولد ميشود
سامي يوسف، حالا نمادي براي موسيقي مسلمانان است. وقتي آلبوم «معلم» از او به بازار آمد، خيليها نشنيده آن را رد کردند. امّا وقتي آلبومش به مصر رسيد، غوغايي به پا شد. فراتر از ستارههاي ريز و درشت موسيقي مصر که در جهان عرب و حتي در عرصه بينالمللي، صاحب جايگاه بالايي هستند. آلبوم معلم 21 هفته در صدر ماند؛ در حالي که آلبوم «عمرو دياب» ستاره معتبر موسيقي مصر در همان زمان در جايگاه دوم قرار داشت. آلبوم معلم با موسيقي فيوژن (تلفيقي) و با موسيقي شرقي و فضاي کلامي اسلامياش، به سرعت به کشورهاي مسلمان راه پيدا کرد و در بسياري از اين کشورها، در صدر جدولهاي فروش آلبومهاي موسيقي قرار گرفت. حالا آهنگهاي او، مداوم در همين کافي شاپهاي خودمان و مغازهها به گوش ميرسد.
سامي يوسف که در يک خانواده ايراني با اصالت آذري به دنيا آمده، حالا به ستاره موسيقي مسلمانان تبديل شده است. با ويديو کليپهاي عالياش که هم خوش ساختاند و هم ايدههاي بکري در آنها هست؛ او توانسته به عنوان يک ستاره پاپ مطرح شود.
سامي يوسف که در دانشگاه منچستر، موسيقي خوانده و تزش را درباره موسيقي مقامي ارائه کرده، موسيقي را ابتدا از پدرش آموخت. پدري که آهنگساز، خواننده و شاعر است و به فرزندش موسيقي کلاسيک ايراني، موسيقي خاورميانه و موسيقي عرفاني را آموخته است.
وقتي سامي يوسف در جولاي 2003، آلبوم معلم را به بازار عرضه کرد، براي ارائه آثارش تمام دنيا را زير پا گذاشت. او در برنامههاي متنوعي از کويت تا کانادا، از کوالالامپور تا قاهره و از شارجه تا لندن شرکت کرد و کلام افسون کننده و موسيقي مسحورکنندهاش را به گوش علاقهمندانش رساند.
آلبوم معلم او شامل 8 آهنگ است که در آن از سازهاي ضربي مانند تومبا و پرکاشن، و سازهاي زهي از جمله کمانچه و ويولن استفاده شده است. متن اغلب ترانهها در ستايش پروردگار و پيامبر اکرم است. او نواهاي معروف اسلامي را به همراه اشعار انگليسي در لفافه موسيقي فيوژن به گوش شنونده ميرساند و علاوه بر خلق فضاي مذهبي، روح تشنه موسيقي او را نيز سيراب ميکند. يوسف، اشعار انگليسي را به سبک متون عربي و فارسي ميخواند و از اين جهت، نمونهاي کاملاً منحصر به فرد است. آهنگ «الله» از او، کاملاً در اين فضا ساخته شده است.
آهنگ معلم که آلبوم اول او هم به همين نام است، با موسيقي مسحورکنندهاش در ستايش حضرت محمد(ص) است. او در اين ترانه، هم به زبان انگليسي و هم به زبان عربي ميخواند تا علاوه بر تلفيقي بودن آهنگ اثر، در کلام نيز اين تجربه تلفيقي بينظير و منحصر به فرد را خلق کند.
تنظيم ساده اثر را، هم آوايي گروه کر همراهي ميکند. آهنگهاي «MEDITATION» و «غار حرا» و خالق نيز شنونده را به همين فضاها ميبرند. آهنگ «يا مصطفي» با سازبندي متفاوتاش، به سبک آهنگهاي عربي اجرا شده و آهنگ «تضرع» به سان تواشيحهاي معروف اجرا ميشود و فضاي التماس بنده به درگاه الهي را به خوبي منتقل ميکند.
نزديک ساختن مردم به خدا و پيامبرش
يوسف بارها در مصاحبههايش گفته: ميخواهم مردم را به خدا و پيامبرش نزديکتر کنم. او براي حصول به اين هدف، دقت و وسواس زيادي براي ساخت ويديو کليپهايش به خرج ميدهد تا هم نمايه مناسبي از يک مسلمان ارائه دهد و هم بتواند از جذابيتهاي ويديو کليپ، براي نفوذ در ميان مسلمانان و پيروان ساير اديان استفاده کند و حتي ملحدان را به سمت اسلام واقعي راهنمايي کند: «ارائه اثر، يعني همهچيز. اگر عاليترين اثر هنري را خلق کني ولي نتواني به خوبي آن را نمايش دهي، هيچ کاري نکردهاي. ويديوهاي من چهره جديدي براي موسيقي مسلمانان ميسازد و باعث ميشود شنونده و بيننده اثر، واقعيتهاي اسلام را دريابد و تبليغات مسموم را کنار بگذارد.»
سامي يوسف از آهنگ تضرع ويديو کليپ زيبايي تهيه کرده به کارگردانيهاني اوساما.
اوساما درباره اين کليپ ميگويد: اين کليپ، درباره شخصيت والاي پيامبر اسلام است. در پايان کليپ، نور عجيبي ميبينم که او در صحرا آن را کشف کرد. سامي به من گفت اين هنرمندانهترين نمايش نور وجودي حضرت محمد(ص) است.
امروز او به يک ستاره در تمام جهان اسلام تبديل شده است. کنسرتهاي متوالي در خاورميانه و کشورهاي اروپايي، نام او را به عنوان ستاره اسلام مطرح کرده. در زمان پدرم، کت استيونس، مالکوم ايکس و محمدعلي، ستارههاي اسلام در غرب بودند؛ ستارههايي مشهور و محبوب. اما حالا ببينيد مردم دنيا، مسلمانان را با چه کساني ميشناسند: اسامه بن لادن! ما در جهان اسلام بايد به سراغ جوانان دلپذير و محبوب برويم. حالا مسلمانان پس از سالها ميتوانند نمايندهاي محبوب و با استعداد داشته باشند، همچنان که در ميان فوتباليستها نابغهاي به نام زيدان دارند. او از راهي وارد شده که ديگران در جهان، اين گونه وارد نشدهاند. او هنر را با پيامهاي مثبت و با ستايش از پروردگار، همراه کرده و به قلب انسانها رسوخ کرده است.
آلبوم دوم او يعني امت من نيز با موفقيت بينظيرش، نام او را باز هم بر سر زبانها انداخت. بسياري از راديو، تلويزيونها و مجلات به سراغ او رفتند و با او مصاحبه کردند و اجراهاي زندهاش را پخش کردند تا مردم دنيا با استعداد بينظير او آشنا شوند.
اعتراض به تبليغات غرب درباره اسلام
سامي يوسف 26ساله، با آلبوم «امت من» يک بار ديگر و اين بار با جهش موسيقايي فوقالعادهاش، بازارهاي خاورميانه را تکان داد. او در آهنگ زيباي محمد(ص) که در آن صداي ساز ايراني کمانچه هم شنيده ميشود، بر روي ملودي عربي، ترانه انگليسي ميخواند و در آن به تبليغات غرب درباره خشونت اسلام، اعتراض ميکند. سامي يوسف اين آهنگ را به کشته شدگان حادثه مدرسه «بسلان» در روسيه تقديم ميکند. اين حادثه در سال 2004 رخ داد و در آن 331 نفر کشته شدند که بيش از نيمي از آنها، کودکان بودند.
سامي يوسف در آهنگ «آزادي» از حق زنان مسلمان اروپا در داشتن حجاب، حمايت ميکند و به تصويب قانون منع حجاب به عنوان يک سمبل مذهبي اعتراض ميکند و آن را مخالف دموکراسي ميداند.
اين آهنگ با نواي پيانو آغاز ميشود و پس از آن، گيتار آکوستيک و الکتريک فضا را در اختيار ميگيرد. نواي شرقي ويولن يوسف هم به فضاي شرقي اثر ميافزايد. آهنگ «حسبي ربي» که از آن ويديو کليپ متفاوت و بالاتر از استانداردي هم تهيه شده، يکي از بهترين و متفاوتترين آهنگهاي آلبوم «امت من» است. موتيف حسبي ربي جل الله ما في قلبي غيرالله در اين آهنگ تکرار ميشود. در بخش اول، سامي يوسف، متن ترانه را به زبان انگليسي ميخواند. لوکيشن کليپ، لندن است و سامي يوسف که خود در اين کليپ، بازي ميکند، يک مسلمان خوش برخورد و شيک است که در شرکت محل کارش يکي از مهمترين اعضا است. پس از آن، موتيف آهنگ توسط گروه کر خوانده ميشود و لوکيش به ترکيه منتقل ميشود. حالا سامي يوسف به زبان ترکي ميخواند. او حالا نقش يک نوازنده قهار ويولن را بازي ميکند که کارش مورد توجه همه قرار ميگيرد. پس از تکرار ترجيع بند، دوربين، سامي يوسف را در تاج محل هند نمايش ميدهد که سر يک کلاس به بچهها درس ميدهد. سپس با آنها فوتبال بازي ميکند و شخصيت محبوب بچهها است. حالا ماجرا در مصر ادامه پيدا ميکند. سامي يوسف مشغول منبت کاري و تراشيدن قطعه چوبي است که در پايان کليپ، آن را بالا ميگيرد و بر روي آن الله الله حک شده است. در آهنگ «مادر» مشابه اغلب آثار سامي يوسف، ترانه به دو زبان عربي و انگليسي اجرا ميشود و زماني که بخش عربي آغاز ميشود، سازها آرامتر مينوازند و فضا روحانيتر ميشود. در قطعه مناجات، کاملاً با يک آهنگ اصيل متعلق به دستگاهي ايراني مواجه ميشويم. صداي تمبک و تار به گوش ميرسد و کلام عربي سامي يوسف، شنونده را به فضاي خلسهوار مناجات با پروردگار ميبرد.
ترانه «امت من» با 2اجرا در آلبوم قرار دارد. يکي با فضايي اکتيوتر و با سازهايي همچون پيانو، ويولن و گيتار؛ و ديگري در فضاي ارکستر سمفونيک و آهنگهاي.RB دومي هم با صداي رعد و برق و باران آغاز ميشود و حس متفاوتي ايجاد ميکند.
ترانه «سعي کن گريه نکني» با تمام آثار او متفاوت است و او در اجراي آن از همکاري خوانندههاي رپ سود برده است. اين آهنگ از اجزا قدرتمندي شکل گرفته و درباره پرتاب سنگها به شيطان است. آهنگ «مادر» هم درباره مراقبت از مادراني است که زندگيشان را به پاي فرزندانشان گذاشتهاند. سامي يوسف ايراني الاصل، چندان ميان ايرانيها شناخته شده نيست و کمي هم عجيب است که چرا هيچ آهنگي را به زبان فارسي نخوانده است؛ در حالي که در آثار او ترانههاي انگليسي، هندي، ترکي و عربي شنيده ميشود. او با اين ايده که گستره اسلام، تمام جهان است، به زبانهاي مختلف ترانه خوانده و به نظر ميرسد ايرانيها هم بايد دست به کار شوند. سامي يوسف در سوريه، اردن، عربستان سعودي، قطر، مصر، مالزي، انگلستان، کانادا و بسياري ديگر از کشورها کنسرت برگزار کرده و در ادامه تور جهانياش 6 برنامه در پاپان ماه جولاي و آغاز ماه آگوست در شهرهاي مختلف ايالات متحده خواهد داشت.
او با چهره زيبا و معصومانه و تيپ شيک و جذابش، حالا يک ستاره بينالمللي است که تمام بليتهاي اجراهاي زندهاش به فروش ميرسند. او به هنرمندانهترين شکل از زيباييها، ظرافتها و پيامهاي انساني اسلام ميگويد؛ بدون آن که کسي او را متهم به صفات متداول تبليغاتي غرب درباره مسلمانان کند.

سامي يوسف با همان اولين آلبوم خود نياز را تکان داد به خصوص با ترانه اصلي اين آلبوم:
معلم
ما زماني معلمي داشتيم
معلم معلمها
او دنيا را به سوي بهتر شدن تغيير داد
و ما را به مخلوقات بهتري تبديل کرد
آه خدايا، ما شرمنده خودمان هستيم
يقيناً ما به خودمان ظلم کردهايم
ما چه خواهيم گفت در مقابل او
آه معلم ...
او محمد صليالله عليه و آله و سلم بود
محمد، مرد رحمت و شفقت
او محمد صليالله عليه و آله و سلم بود
محمد مرد رحمت و مرحمت
معلم همه انسانها
اباالقاسم
اي محبوب من، اي محمد(ص)
اي شفاعت کننده من، اي محمد(ص)
بهترين مخلوق خدا، محمد(ص)
اي مصطفي، اي رسول خدا
اي مصطفي، اي شفاعتکننده همه دنياها
او عبادت ميکرد وقتي همه خواب بودند
وقتي همه ميخوردند، او روزه بود
وقتي همه ميخنديدند، او ميگريست
تا آخرين نفس
تنها آرزوي او براي ما اين بود
که پيروز باشيم و کامياب
اي معلم، درود خدا بر تو باد
به واقع تو معلم هستي
اي معلّم
اي محبوب من، اي محمد(ص)
اي شفاعت کننده من، اي محمد(ص)
اي فرستاده خدا، اي محمد(ص)
اي بشارت دهنده، اي محمد(ص)
اي حذر دهنده، اي محمد(ص)
عشق قلبم، اي محمد(ص)
نور چشمانم اي محمد(ص)
او به ما آموخت که مهربان باشيم
به فقرا و گرسنگان غذا بدهيم
به پيادهها و يتيمان کمک کنيم
و بيرحم و تنگ نظر نباشيم
گفتار او نرم و نجيب بود
مانند مادري که فرزندش را نوازش ميکند
رحمت و شفقت او کاملاً در چهرهاش
متبلور ميشد، وقتي لبخند ميزد
برگرفته از باني فيلم
ادامه دارد...
لينک: