...!دیوونه

ما ايراني ها به دليل پيشينه فرهنگي بسيار غني مان علاقه خاصي به تاريخ داريم. سال ها اين کشور خاستگاه تفکرات گوناگون و محملي براي مرسوم شدن اعياد و جشن ها و مراسم هاي مختلف بوده است که «عيد نوروز» يکي از قديمي ترين و معتبرترين آنهاست.

تاريخ يزدگردي

تاريخي است که بعد از اسلام در ميان پارسايان براي ترتيب حساب سال و ماه معمول شده است. مبدأ اين تاريخ جلوس يزدگرد بن شهريار است که مطابق با روز سه شنبه، بيست و دوم ربيع الاول سال 11هجري قمري؛ برابر با 16 ژوئن سال 632 ميلادي است.

ترتيب تاريخ يزدگردي بدين قرار است که سال را 365 روز تمام حساب کرده و آن را به 12 ماه تقسيم مي کند. در اين تاريخ هر ماه را 30 روز مي گيرند و 5 روز باقي مانده را به آخر ماه آبان مي افزايند.

تاريخ هجري قمري

اعراب قبل از اسلام تاريخ منظمي نداشتند و هر قوم حادثه مهمي را مبدأ تاريخ خود قرار مي داد. ميان اين وقايع «عام الفيل» ( يعني سالي که پادشاه حبشه به مکه حمله کرد و توسط ابابيل از بين رفت) از همه معروف تراست. به روايت علماي تاريخ، عام الفيل مطابق سي و هشتمين سال از سلطنت انوشيروان بوده است.

از آنجايي که در زمان خلافت عمر وجود يک تاريخ منظم براي مسلمانان لازم ديده مي شد، اعراب دست به دامن ايرانيان که در اين امر تخصص داشتند، شدند و شخصي به نام «هرفران» تاريخ هجري قمري را ساخت. مبدأ اين تاريخ روز پنج شنبه يا جمعه ي سالي است که حضرت محمد (ص) از مکه به مدينه هجرت کرد. مدت يک ماه قمري 29 روز و 12 ساعت و 24 دقيقه و مدت يک سال 354 روز و 7 ساعت و 48 دقيقه است.

تاريخ هجري شمسي

مبدأ اين تاريخ نيز همان مبدأ تاريخ قمري است، ولي چون در اين نوع تاريخ سال را 365 روز و شش ماه اول سال را 31 روز و 6 ماه بعدي را 30 روز محسوب کرده اند، لذا هر سال شمسي در حدود 10 روز بيشتر از سال قمري است.

تاريخ مسيح

مبدأ تاريخ مسيحي که در بيشتر کشورهاي جهان به رسميت شناخته مي شود 4 روز بعد از تولد حضرت مسيح (ع) است. در اين نوع تاريخ نيز سال به 12 ماه تقسيم شده است. چهار ماه آن 30 روز و هفت ماه آن 31 روز و يک ماه آن 28 روز است.

تاريخ جلالي

اين تاريخ به نام هاي ديگري از قبيل ملکشاهي و ملک نيز مشهوراست. چون در تاريخ يزدگردي، کبيسه (سال کبيسه) محسوب نمي شد، در نتيجه نوروز در يک جا ثابت نمي ماند و هميشه با اول بهار مطابقت نمي کرد، لذا خواجه نظام الملک و ملکشاه سلجوقي درصدد اصلاح تاريخ بر آمدند و به اين منظور جمعي از منجمان و رياضي دانان معروف آن عصر را از قبيل حکيم عمرخيام، ابوالمظفر، اسفزاري، خواجه عبدالرحمن خازني و جمعي ديگر را دعوت کرد و به مدد آنها تاريخ جلالي را به وجود آوردند.

تاريخ اسکندري

مبدأ اين تاريخ 12 سال شمسي پس از مرگ اسکندر کبير برابر با 312 م است که مصادف با سلطنت سلوکوس نيکارتور در ايران مي باشد. واضع تاريخ اسکندري علماي اسکندريه بودند. در اين تاريخ هر سال 465 روز و 6 ساعت است. تقسيم بندي ماه هاي اين تاريخ به طور کامل شبيه تاريخ مسيحي است. هم اکنون سال 2314 اسکندري است.

جشن هاي ايران

در ايران قديم هر روز ماه نام به خصوصي داشت و يک روز از هر ماه نيز همنام خود ماه بود. در روزهاي اخير جشن هاي با شکوهي برگزار مي شد و به غير از اين 12 روز هم «عيد» به حساب مي آمد. اين 12 روز عبارت بودند از: 9 فروردين، 3 ارديبهشت، 6 خرداد، 13 تير، 17 مرداد، 4 شهريور، 16مهر،10 آبان، 9 آذر، 2 بهمن و 5 اسفند. در دي ماه نيز يکي از 3 روز 8 يا 15 يا 23 را جشن مي گرفتند.

علاوه بر آنچه تا بدين جاي کار خوانديد جشن هاي زير شهرت خاصي داشته اند:

نوروز جمشيدي: ... يا نوروز کوچک روز اول فروردين ماه است. آن را از ابداعات جمشيد دانسته اند. اين عيد از اعياد بزرگ ايران است و از زمان بسيار قديم به يادگار مانده و پس از اسلام هم در ميان اعراب اين عيد به نام «فيروز» معمول بوده و به خصوص خلفاي عباسي اين عيد را خيلي اهميت مي داده اند.

نوروز بزرگ:... يا نوروز خاصه و آن روزِ ششم فروردين ماه است. اين عيد در عهد سلاطين کيان به نام «بهارجشن» معروف بوده و آداب و رسوم خاصي داشته است؛ مانند آب پاشي و آتش بازي.

مهرگان عامه:... که روز شانزدهم مهرماه بود.

مهرگان خاصه:... روز بيست و يکم مهر ماه بود. جشن مهرگان بعد از اسلام هم بين مردم رايج بوده است. حتي سلاطين غزنوي و سلجوقي هم آن را رعايت مي کرده اند و در ميان عرب ها به نام «مهربان» معروف و معمول بوده است. تاريخ پيدايش اين عيد بعد از نوروز است.

بهمنجه:... روز دوم بهمن ماه است و بنابر نوشته بعضي مورخين در اين روز مردم شير خورده و يکديگر را به غذاهايي که حبوبات داشته ميهمان مي کرده اند.

سده:... شب دهم بهمن ماه است. ايجاد اين جشن را به هوشنگ نسبت داده اند. جشن سده از جشن هايي است که بعد از اسلام هم تا زمان غزنوي ها و سلاجقه معمول بوده است. وجه تسميه اين جشن سده به عقيده جمعي اين است که وقت آن پنجاه روز و پنجاه شب به نوروز مانده است. عرب ها سده را معرب کرده «سدق» مي گويند.

جشن سده بعد از اسلام توسط مرداويچ بن زياد يکبار به صورت باشکوهي در سواحل زاينده رود تجديد شد.

فرودگان:... اين جشن در 20 اسفند هر سال برگزار مي شد و مخصوص مردگان بود. ايرانيان چنين اعتقاد داشتند که در ده روز آخر سال اموات از بهشت به زمين باز مي گردند و لذا براي شادي آنها جشن بر پا مي کردند.

آبريزان:... جشني بود که سيزدهم تيرماه هر سال برگزار مي شد.

باد بره:... در بيست و دوم بهمن ماه هرسال اين جشن برگزار مي شد.

منبع : مجله خانواده سبز