آیا انسان فقط پنج حس دارد؟
از زمان ارسطو اندیشهای وجود داشته مبنی بر وجود پنج حس در انسان که عبارتند از: بینایی ،شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه. این یک نظریهی قدیمی است و امروزه دانشمندان به وجود حواس دیگری در انسان اعتقاد دارند. البته هنوز هیچ توافقی بین دانشمندان در مورد تعداد حواس انسان حاصل نشده است چون عقاید آنان با یکدیگر متفاوت است. در هر حال هنوز دانشآموزان مقطع دبستان همان تفکر حواس پنجگانه را فرا میگیرند. البته باور دیگری در بین مردم به عنوان حس ششم رایج است که به قدرت حدسزدن انسان باز میگردد. فیلمی هم با همین نام (حس ششم) با بازی بروس ویلیس ساخته شده است.
دلیل اختلاف دانشمندان در تعداد حواس، تعریف متفاوت آنان از «حس» است. به هر حال فعلا دانشمندان روی یک موضوع اتفاقنظر دارند و آن این است که انسان حداقل ۹ حس دارد.
چه حواسی غیر از حواس پنجگانه در انسان وجود دارد؟
بسیاری میپندارند که حواس پنجگانه، حواس اصلی و ویژهی انسان هستند و بقیهی حواس اهمیت کمتری دارند؛ اما چنین نیست. یکی از حواسی که در حواس پنجگانه وجود ندارد، یک حس بسیار مهم به نام «تعادل» است. بخش داخلی گوش انسان ساختارهایی دارد که با تشخیص وضعیت و حرکت سر به تعادل کمک کرده، به ما اجازه می دهند بدون آن که بیافتیم، قائم بایستیم و حرکت کنیم. همانطور که در شکل زیر میبینید.

یک لحظه تصور کنید که حس تعادل نداشتید! بنابراین میتوان گفت که دیگر حواس انسان نیز اهمیتی در حد حواس پنجگانه دارند.
تعداد حواسی که دانشمندان برای انسان قائل هستند، بین ۹ تا ۲۱ حس است. مثلا پوست انسان ۴ حس را شامل میشود: حس درد، حس فشار، حس سرما و حس گرما.
البته میتوان تعدادی از حواسی که دانشمندان برای انسان قائل هستند را رد کرد. مثلا تعدادی از دانشمندان بر این عقیدهاند که انسان ۲۱ حس دارد و در میان این حواس، عشق، تفکر، اختیار، الهام، خداشناسی، قدرت، حافظه، روشنبینی و... را در نظر میگیرند. باید گفت که هیجانات انسان جزو حواس او به حساب نمیآیند؛ چون در تعریف حس میگوییم که باید یک انرژی فیزیکی را شامل شود اما مثلا عشق انرژی فیزیکی را شامل نشده و وجود خارجی ندارد و جزو هیجانات انسان است؛ بنابراین حس به حساب نمیآید. بنابراین بسیاری از این حواس قابلقبول نیستند و عدد مربوط به تعداد حواس کمتر میشود. (البته از دیدگاه مذهبی، هیجاناتی که نام بردیم جزو حواس محسوب شده و از طریق آن حتی برخی از تئوریهای مذهبی اثبات میشود که در اینجا به آن نمیپردازیم.)
دانشمندان دیگری نیز بودهاند که عقاید متفاوتتری داشتهاند. مثلا برخی حس حرکت و حتی حس هنرشناسی را نیز جزو حواس انسان به حساب میآورند.
بد نیست بدانید که حواسی نیز در برخی حیوانات وجود دارد که انسان از آنان بهرهمند نیست و یا آن حس در حیوانات قویتر است؛ مثلا حس بویایی در سگ نسبت به انسان بسیار قویتر است.
در پایان امیدوارم این مطلب برای شما جالب و سودمند بوده باشد.