منار جنبان

مناره يكي از عناصر موجود در برخي از سازه ها ي تاريخ معماري ماست كه كاربرد فراواني در دوران گذشته داشته. زماني بر فراز آن آتش مي افروختند و زماني ديگر به عنوان ديده‌باني مورد استفاده قرار مي گرفت. بعد از اسلام، مناره علاوه بر امكان ديده‌باني بعنوان جايگاه ويژه موذن هم مورد استفاده قرار مي گرفته است. در اصفهان نمونه هاي زيادي از مناره هاي تاريخي موجود است كه مي توان به مناره چهل دختران، مناره ساربان، مناره مسجد علي، مناره زيار و منار جنبان اشاره كرد.بي ترديد يكي از معروفترين ساختارهاي تاريخي شهر اصفهان كه شهرتي جهاني نيز دارد " منار جنبان " است.

منار جنبان اصفهان در حقيقت بقعه اى است كه بر مزار شيخى زاهد به نام عمو عبدالله ساخته شده است و بر اساس تاريخ سنگ نبشته اين مقبره، تاريخ بنا به 716 هجري قمري برمي‌گردد که همزمان با اواخر پادشاهی «اولجایتو» ایلخان مسلمان مغول است. مناره‌ها بعداً و در تاریخی که درست معلوم نیست و احتمالاً در پایان روزگار صفوی به ایوان مزبور اضافه شده و با حرکت دادن یکی از آنها، دیگری نیز حرکت می‌کند.
 
منار جنبان در 6 كيلو متري مسير جاده اصفهان _ نجف آباد بر سر راه اصفهان به نجف آباد در روستايى به نام كاردالان قرار دارد. هر يك از دو مناره اين بنا ۱۷ متر بلندى دارد.

منار جنبان

 
اما راز شگفتي آور اين مناره ها چيست؟ چنانچه فردي از طريق 17 پله داخل هر مناره كه روي بام بنا تا بالاي هر مناره وجود دارد، بالا رود و دست هاي خود را داخل يكي از ديوارهاي واسط مياني پنجره هاي فوقاني آن قفل و شروع به تكان دادن مناره كند، مناره به نوسان در آمده و همزمان با آن مناره ديگري و در واقع كل ساختمان به نوسان در مي‌آيد كه تنها نوسان مناره قابل ديدن است و براي ديدن نوسان بنا مي توان ليوان آبي را بر روي قبر " عمو عبدالله" قرار داد و سطح لغزان آن را مشاهده كرد. اما قدر مسلم اينكه منارجنبان اصفهان وجه تمايزي با ساير مناره هاي متحرك دارد و آن اين است كه گذشته از حركت مناره ها ساير قسمت هاي بنا نيز حركت مي كند. ارتفاع ايوان مقبره عمو عبدالله از سطح زمين بقعه 10 متر و ارتفاع هريك از دو مناره 5/7متر است. در اين ايوان مزار عمو عبدالله قرار دارد و راه صعود به بام و مناره ها نيز به وسيله درگاه كوچكي است كه با پلكاني مارپيچ به بام مربوط مي شود.

منار جنبان

 
به كاربردن آجرهايي با ويژگيهاي خاص كه ضريب ارتجاعي بالاتري نسبت به آجرهاي به كار رفته در بخش هاي ديگر دارد و همچنين توجيه حركت مناره ها با تكان يكي از آنها بواسطه قوانين فيزيكي نه تنها راز جنبيدن اين مشهورترين مناره جنبان جهان را آشكار مي كند بلكه بيانگر دانش فني بسيار عميق سازندگان آن در هفت قرن پيش بوده است. سازندگاني كه نامي از آنان بطور مشخص در دست نيست . البته بنا به نظر كارشناسان مناره هاي ديگري نيز وجود دارد كه داراي همين خاصيت بوده و همزمان با اين بنا ساخته شده اند. مناره هاي مسجد اشترجان در 40 كيلومتري غرب اصفهان كه قسمت اعظم آن تخريب شده و يا يكي از مناره هاي مسجد حضرت علي (ع ) در بصره كه بنا به نظر " ابن بطوطه" سياح معروف مراكشي در قرن هشتم قمري، تكان مي خورده و از اين جهت ارزش مسجد را براي زائرين دوچندان كرده است.

منار جنبان


 آنان بر اين باورند كه در تمام بناهايى كه چنين شكل و مناره هايى دارند، حركت هست و اگر در اينجا بسيار چشمگيرتر است، دليل آن باريكى و سبكى اين مناره ها است وگرنه جهانگردان و سياحان بر مناره ها و ساختمان هايى كه به همين طريق مى جنبيده اند در نقاط ديگر جهان اشاره كرده اند. كاشى هاى لاجوردى و فيروزه اى زينت بخش اين بناست و بر مزار آن روحانى زاهد و عابد قطعه سنگى مرمرى قرار داده اند كه سوره يس از قرآن كريم حاشيه آن را زينت داده است. كتيبه هاى ديگرى نيز در اين آرامگاه هست كه از آن جمله كتيبه اى بر سنگ مرمر بالاى سنگ اصلى است كه از عمو عبدالله به عنوان يك مرد پرهيزگار و زاهد نام مى برد.
 
 

منار جنبان